आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत मधुमेह (Diabetes) हा आजार खूप वेगाने वाढत आहे. विशेष म्हणजे, अनेक लोकांना डायबिटीस झाल्याचं वर्षानुवर्षे कळतच नाही. कारण सुरुवातीची लक्षणं खूप साधी आणि दुर्लक्ष करण्यासारखी वाटतात.

पण हीच लक्षणं ओळखली नाहीत, तर पुढे हार्ट अटॅक, किडनी फेल्युअर, डोळ्यांचा त्रास, नर्व्ह डॅमेज यांसारखे गंभीर परिणाम होऊ शकतात.

चला तर मग, डायबिटीसची सुरुवातीची लक्षणं सविस्तरपणे समजून घेऊया.

❓ डायबिटीस म्हणजे काय?

डायबिटीस म्हणजे रक्तातील साखरेची (Blood Sugar) पातळी वाढणे.
हे दोन कारणांमुळे होतं:

  • शरीरात इन्सुलिन कमी तयार होणं
  • किंवा इन्सुलिन योग्यरीत्या काम न करणं

⚠️ डायबिटीसची सुरुवातीची लक्षणे

1️⃣ सतत तहान लागणे

दिवसभरात वारंवार पाणी प्यावंसं वाटतं का?
तोंड कोरडं पडणं, कितीही पाणी प्यायलं तरी तहान न भागणं — हे शुगर वाढण्याचं पहिलं लक्षण असू शकतं.

2️⃣ वारंवार लघवी होणे

रात्री झोपेतून उठून 2–3 वेळा लघवीस जाणं,
दिवसाही लघवीचे प्रमाण वाढणं — हे डायबिटीसचं खूप सामान्य पण दुर्लक्षित लक्षण आहे.

डायबेटीस आणि चालणं – खरंच किती आवश्यक आहे?
https://befitwithyoga.blogspot.com/2026/01/diabetes-and-daily-walk.html

3️⃣ अचानक वजन कमी होणे

खाणं तेवढंच असूनही वजन झपाट्याने कमी होतंय का?
शरीराला साखर वापरता न आल्यामुळे फॅट आणि मसल्स जळतात, त्यामुळे वजन कमी होतं.

4️⃣ सतत थकवा आणि अशक्तपणा

पुरेशी झोप घेतली तरी:

  • थकवा
  • आळस
  • कामात लक्ष न लागणं

हे शरीराला ऊर्जा न मिळाल्यामुळे होतं — कारण साखर पेशींमध्ये पोहोचत नाही.

5️⃣ भूक जास्त लागणे

जेवणानंतरही लगेच भूक लागते का?
हे इन्सुलिन नीट काम करत नसल्याचं लक्षण आहे.

6️⃣ जखमा उशिरा भरून येणे

छोट्या जखमा, फोड, काप —

  • लवकर भरून येत नाहीत
  • जखमेला इन्फेक्शन होतं

हे वाढलेल्या शुगरमुळे रक्ताभिसरण आणि रोगप्रतिकारक शक्ती कमी झाल्याचं चिन्ह आहे.

गोळ्यांशिवाय साखर कमी होऊ शकते का? जाणून घ्या ७ नैसर्गिक मार्ग
https://befitwithyoga.blogspot.com/2025/12/seven-natural-ways-to-reduce-blood-sugar.html

7️⃣ त्वचेवर खाज आणि इन्फेक्शन

  • खास करून गुप्तांगाजवळ खाज
  • बुरशीजन्य इन्फेक्शन
  • त्वचा कोरडी पडणं

ही लक्षणं अनेकदा डायबिटीसशी जोडली जात नाहीत, पण ती खूप महत्त्वाची आहेत.

8️⃣ डोळ्यांसमोर धूसर दिसणे

अचानक:

  • धूसर दिसणं
  • डोळ्यांवर ताण
  • वाचनात अडचण

रक्तातील साखर वाढल्याने डोळ्यांच्या लेन्सवर परिणाम होतो.

9️⃣ हात-पाय सुन्न होणे / झिणझिण्या

हात-पायांना:

  • मुंग्या येणं
  • जळजळ
  • बधिरपणा

हे नर्व्ह डॅमेजचं सुरुवातीचं लक्षण असू शकतं.

🔟 सतत इन्फेक्शन होणे

वारंवार:

  • सर्दी
  • मूत्रमार्गाचा इन्फेक्शन
  • त्वचेचे इन्फेक्शन

याचा अर्थ शरीराची इम्युनिटी कमी झाली आहे.

👨‍⚕️ कोणाला डायबिटीसचा धोका जास्त?

  • कुटुंबात शुगरचा इतिहास
  • पोटाची चरबी
  • बैठे काम (Sitting Job)
  • जंक फूड जास्त
  • व्यायामाचा अभाव
  • सतत ताण (Stress)
  • 35 वर्षांवरील वय

🧪 कोणत्या तपासण्या कराव्यात?

  • Fasting Blood Sugar
  • PP Blood Sugar
  • HbA1c टेस्ट

⚠️ लक्षणं दिसत असतील तर तपासणी टाळू नका.

✅ सुरुवातीलाच काय काळजी घ्यावी?

  • साखर, गोड पदार्थ कमी करा
  • पांढरा भात, मैदा कमी करा
  • रोज 30 मिनिट चालणं
  • वजन नियंत्रणात ठेवा
  • पुरेशी झोप घ्या
  • ताण कमी करा

🔔 महत्त्वाचा सल्ला

डायबिटीस ही शिक्षा नाही, पण दुर्लक्ष केलं तर शिक्षा नक्की मिळते.
वेळेत ओळख = सुरक्षित आयुष्य.

🙏 निष्कर्ष

डायबिटीसची सुरुवातीची लक्षणं खूप साधी वाटतात, पण त्याकडे दुर्लक्ष केल्यास आयुष्यभराची औषधं लागू शकतात.
आजच स्वतःकडे लक्ष द्या — कारण आरोग्यापेक्षा मोठी संपत्ती नाही.