"डायबेटिस आहे" असं डॉक्टर सांगतात,
तेव्हा बहुतेक लोक साखरेची काळजी घेतात…पण मनावर काय परिणाम होतोय, याकडे कोणीच लक्ष देत नाही.खरं सांगायचं तर, डायबेटिस हा फक्त शरीराचा नाही -तो मनावरही खोल परिणाम करणारा आजार आहे.

डायबेटिस म्हणजे रोजचा मानसिक ताण

डायबेटिस म्हणजे फक्त गोळ्या, इन्सुलिन किंवा डाएट नव्हे.तो म्हणजे -

  • रोज साखर तपासण्याचा ताण
  • काय खावं, काय टाळावं याची भीती
  • "उद्या काही बिघडेल का?" ही सततची चिंता

हळूहळू हा ताण मानसिक आरोग्यावर परिणाम करायला लागतो, पण तो दिसत नाही.

डायबेटिस मुळे ताणतणाव का वाढतो?

डायबेटिस असलेल्या व्यक्तीला सतत संयमामध्ये राहावं लागतं.साखर वाढली तर -

  • अपराधीपणाची भावना
  • स्वतःवर राग
  • "मी काहीच नीट करत नाही" असा विचार

ही सगळी भावना मिळून तीव्र ताणतणाव निर्माण करतात.

👉 ताणतणाव वाढला की साखरही वाढते👉 आणि साखर वाढली की ताणतणाव अजून वाढतोहा एक दुष्टचक्र बनतो.

औषधं घेत असूनही साखर वाढते? ही 7 कारणे धक्कादायक आहेत
https://befitwithyoga.blogspot.com/2025/12/seven-reasons-of-sudden-blood-sugar-spike.html

चिंता आणि डायबेटिस यांचा लपलेला संबंध

बर्‍याच डायबेटिस रुग्णांना हे अनुभव येतात:

  • सतत काळजी वाटणं
  • भविष्याची भीती
  • लहान लक्षणांवरही घाबरणं
  • झोप न लागणं

याला डायबेटिस-संबंधित चिंता म्हणतात.पण दुर्दैवाने, भारतात याबद्दल फारसं बोललं जात नाही.

नैराश्य- सर्वात दुर्लक्षित परिणाम

काही रुग्ण म्हणतात:

"मला काहीच करण्याची इच्छा राहत नाही."

ही आळसाची गोष्ट नाही.डायबेटिस मध्ये नैराश्य होण्याचा धोका सामान्य लोकांपेक्षा जास्त असतो.

कारण:

  • दीर्घकाळ चालणारा आजार
  • बंधनातलं आयुष्य
  • अपेक्षित परिणाम न दिसणं

हळूहळू व्यक्ती भावनिकरित्या थकलेले होते.

मानसिक ताणतणाव मुळे डायबेटिस कंट्रोल बिघडतो का?

होय. नक्कीच.

मानसिक ताणतणाव मुळे शरीरात कॉर्टिसॉल हार्मोन वाढतो.हा संप्रेरक -

  • इन्सुलिनला प्रतिकार वाढवतो
  • रक्तातील साखरेचे नियंत्रण बिघडवतो

म्हणजेच -

मन अस्वस्थ → साखर वाढ → मन अजून अस्वस्थ

कुटुंब आणि समाजाचा दबाव

"हे खाऊ नको""तुझ्यामुळे सगळ्यांना जुळवून घ्यावं लागतं""तू काळजी घेत नाहीस"

अशा वाक्यांमुळे रुग्ण -

  • स्वतःला ओझं समजू लागतो
  • मनात बोलणं बंद करतो

👉 भावनिक आधार नसेल तर मानसिक त्रास अजून वाढतो.

गोळ्यांशिवाय साखर कमी होऊ शकते का? जाणून घ्या ७ नैसर्गिक मार्ग
https://befitwithyoga.blogspot.com/2025/12/seven-natural-ways-to-reduce-blood-sugar.html

डायबेटिस असूनही मानसिक आरोग्य कसं सांभाळायचं?

काही साध्या पण महत्त्वाच्या गोष्टी:

  • Perfect control नाही, सातत्यपूर्ण काळजी महत्त्वाची
  • सगळ्या दिवसांची साखर सारखीच असेलच असं नाही
  • स्वतःला दोष देणं थांबवा
  • मनातलं कुणाशी तरी बोला
  • गरज भासल्यास मानसशास्त्रज्ञ / डॉक्टर शी बोला

👉 मानसिक आरोग्य सेवा ही डायबेटिसवरील उपचाराचाच भाग आहे.

डॉक्टरकडे कधी जायचं?

जर -

  • सतत उदास वाटत असेल
  • झोप पूर्ण होत नसेल
  • चिडचिड वाढली असेल
  • जीवनात रस कमी वाटत असेल

तर हे "कमजोरी" नाही,तो उपचार घ्यायचा संकेत आहे.

त्यामुळे, डायबेटिस म्हणजे फक्त sugar numbers नाहीत.तो भावना, विचार, आणि मनावर होणारा परिणामही आहे.

रक्तातील साखरेची काळजी घ्या, पण मनाचीही तेवढीच घ्या.कारण निरोगी मनाशिवाय डायबेटिस कधीच नीट कंट्रोल होत नाही.